Oksana iz Harkova živje vo Vroclavě od 2022 goda. Ona rabotaje v pekarnji i dva večera v tydenj hodi na kurs polskogo jezyka v kulturnom centru. Jej klasa jest kako maly světovy kongres: Ukrajinci, Bělorusi, jedna Gruzinka, dva Indijci, jedna Kolumbijka i jedin Vietnamec.
V subotu učiteljka, pani Ela, organizovala izlet v Panoramu Raclavicku, jedin iz najslavnějših muzejev v Poljskoj. Ona objasnila, že vodič bude govoriti tolko po polsku, «medlenno, ale bez anglijskogo». Někoji studenti se izplašili.
Muzej jest okrugla zgrada. Vnutri visi ogromna slika, 114 metrov dolga i 15 metrov vysoka, ktora tvori polny krug okolo gledačev. Ona pokazuje bitvu pri Raclavicah v 1794 godu, kogda poljski seljani s kosami pobědili rusku armiju.
Vodič, stary gospodin s bělymi usami, govoril jasno i medlenno. On često pytal: «Razumějete?» i pokazyval rukoju. Oksana razuměla skoro vse — i byla gorda. Najinteresnějše bylo, kako slika igraje s prostorom: pred slikoju ležat pravy pěsok, kamenje i trava, i nikto ne može skazati, kde se končaje realnost i počinaje slika.
Potom vodič razkazal istoriju samoj sliky. Ona byla namalovana v 1894 godu — vo Lvově. Oksana podnjala golovu. Do 1946 goda slika byla vo Lvově, i potom ju prevezli vo Vroclav. Dolgo ona ležala v skladu, zato že v komunističnoj Poljskoj bitva protiv Rusov ne byla «politično korektna». Tolko v 1985 godu ona byla opet pokazana ljudem.
Oksana pytala — po polsku, medlenno, ale bez greški: «Značit, slika jest takože ukrajinska istorija?» Vodič se usměhnul: «Slika jest istorija vsih, ktori musěli ostaviti svoj dom. Ona takože prišla vo Vroclav iz Lvova, kako mnogi ljudi.»
V klasě bylo tiho. Bělorusky student kivnul. Indijec Ravi, ktory ne razuměl vse, šepotom pytal, čto skazal vodič, i Oksana jemu prevela — na polsky, prostymi slovami.
Na puti nazad pani Ela skazala: «Vidite? Vy uže možete razuměti i pytati na polskom. To ne jest kurs. To jest život.»