Nikoleta, 24 lět, iz Banskoj Bystrice, raniše kupovala novu odeždu každy měsec. Brza moda — majice za 5 evro, hlače za 15, platja, ktore nosila dva raza. Jej škaf byl poln, ale ona vsegda «ne imala čto obleći».
V 2022 godu ona gledala dokumentarny film o tekstilnoj industriji. Ona uviděla gory odeždy na deponijah v Ganě i Čile, i rěky v Aziji, ktore imajut barvu od tekstilnyh farb. Ona pročitala, že za jednu bavlnenu majicu trěba okolo 2 700 litrov vody. «Ja otkryla svoj škaf i stydila se», ona govori.
Ona rěšila: jedin god — nikakoj novoj odeždy. Tolko iz druge ruky.
Najprvo ona otkryla magaziny second-hand v gradu. Bylo jih pět, i oni byli različni. V jednom, velikom, odežda se prodavaje na kilogramy — 15 evro za kilo, i trěba kopati v kontejnerah. V drugom, malom butiku «Drugy dyh», odežda byla izbrana, čista i visěla na věšalkah — dražeje, ale bez kopanja. Tam Nikoleta našla vovneny kaput za 25 evro, ktory nov stoil 200.
Potom ona otkryla aplikacije za prodaju rabljenoj odeždy. Tam ona prodala 40 svojih věcij, ktore nikogda ne nosila, i zarabotala 300 evro. S tymi pěnjezmi ona kupila kvalitetne věci: kožene boty, ktore budut držati 10 lět, i trapery, ktore uže byli «razbite».
Na koncu ona organizovala s prijateljkami «svap» — razměnu odeždy. Každa prinesla 10 věcij, i vsi brali, čto hotěli. Čto ostalo, šlo v Crveny križ. «Svap jest najlěpši: bezplatno, socialno i ty odhodiš s novym škafom.»
Ne vse bylo lehko. Někogda ona hotěla konkretnu věc — crne hlače v svojem razměru — i iskala tri tydnja. Jej kolegynja skazala: «Ty nosiš odeždu mrtvyh ljudij?» Nikoleta se smějala: «Ne, ja nosim odeždu živyh ljudij, ktori kupili preveč, kako ja.»
Po godu ona izračunala: kupila 22 věci, potratila 410 evro — menje neželi polovica toga, čto obyčno. A jej stil, kako govorijut prijatelji, jest sejčas bolje osobny. Nikto ne imaje tu samu jaketu.
Ona ne jest fanatička. Spodnje bělje i čarape ona kupuje nove. Ale 90 procentov odeždy jest iz druge ruky. «Najekološka majica», ona govori, «jest ta, ktora uže jest.»